Legionellapreventie: waarom wachten zovelen tot het te laat is?

Legionella is een sluipende bedreiging in onze waterleidingen. De bacterie kan zich ongemerkt vermenigvuldigen in stilstaand water, warme leidingen of slecht onderhouden systemen. Pas wanneer er zieken vallen – of erger, doden – komt de bacterie in de schijnwerpers. Maar waarom wachten tot het zover is? Met een goed beheersplan en regelmatige spoelingen kun je legionellabesmetting voorkomen, en dat is niet alleen veiliger, maar ook financieel verantwoorder dan bestrijding achteraf.

De cijfers liegen niet: een situatie voor en na spoelingen

Om het belang van tijdige preventie te illustreren, delen we een anoniem voorbeeld van een gebouw waar legionellabeheer werd geïmplementeerd. De resultaten spreken voor zich.

Onderstaande tabel toont de resultaten vóór opstart van legionellabeheer. Op dit moment werden nog geen maatregelen genomen.

Lokaal - tappunt	Water (KW, WW, MW)	Datum staalname	Legionella pneumophila serotype 1 (kve/L)	Legionella pneumophila serotype 2-15 (kve/L)	Legionella species non-pneumophila (kve/L)
Kamer A - douche	MW	4/11/2025	< 200	< 200	400.000
Kamer B - douche	MW	4/11/2025	< 200	120.000	64.000
Kamer C - bad - douchekop	MW	4/11/2025	< 200	200	400.000
Kamer D - douche	MW	4/11/2025	< 200	6.000	< 200
Afwaskeuken - knijpdouche	MW	4/11/2025	70.000	< 200	2.000
Zwembad - douche dames	MW	4/11/2025	40.000	< 200	1.500.000

Deze cijfers tonen een alarmerend hoog niveau van legionellabacteriën ter hoogte van verschillende tappunten. Legionella was in heel het gebouw aanwezig. Zonder ingrijpen was het bij dergelijke waarden slechts een kwestie van tijd voor er zware gezondheidsproblemen zouden optreden. Helaas hebben we gelijkaardige waarden gezien bij een locatie waar het wél te laat was. Er zijn meerdere personen in het ziekenhuis terechtgekomen, waarna de verhoogde waarden aan het licht gekomen waren. Al dient dit gezondheidskundig absoluut te worden vermeden, is het verschil in te maken kosten ook navenant.

Onderstaande tabel toont de resultaten na één maand lang dagelijkse spoelingen, aangevuld met technische aanpassingen uit het toen opgemaakte beheersplan Legionella.

Lokaal - tappunt	Water (KW, WW, MW)	Datum staalname	Legionella pneumophila serotype 1 (kve/L)	Legionella pneumophila serotype 2-15 (kve/L)	Legionella species non-pneumophila (kve/L)
Kamer A - douche	MW	3/12/2025	< 200	< 200	4.000
Kamer B - douche	WW	3/12/2025	< 200	800	200
Kamer B - douche	KW	3/12/2025	< 200	< 200	< 200
Kamer C - bad - douchekop	WW	3/12/2025	< 200	200	< 200
Kamer C - bad - douchekop	KW	3/12/2025	< 200	200	4.000
Kamer D - douche	WW	3/12/2025	< 200	< 200	< 200
Kamer D - douche	KW	3/12/2025	< 200	4.000	2.000
Afwaskeuken - knijpdouche	WW	3/12/2025	< 200	< 200	< 200
Afwaskeuken - knijpdouche	KW	3/12/2025	< 200	< 200	< 200
Zwembad - douche dames	WW	3/12/2025	< 200	< 200	< 200
Zwembad - douche dames	KW	3/12/2025	4.000	< 200	10.000

Na slechts één maand spoelingen en het implementeren van een beheersplan, zien we een drastische daling van de legionellaconcentraties, en dus ook het gevaar, al zijn ze er nog niet helemaal. Er is namelijk nog Legionella aanwezig, wat ook logisch is: bacteriegroei van dergelijke lange periodes zonder beheer, wordt niet op één maand volledig verholpen. Vaak is het ook zeer lastig, tot zelfs onmogelijk, om Legionella volledig te elimineren. Biofilm kan pertinent aanwezig zijn in de leidingen, wat bestrijding enorm moeilijk maakt, en ook zeer frustrerend is.

Preventie vs. bestrijding: waarom wachten ook duurder is

Veel organisaties wachten helaas tot er een probleem is voordat ze actie ondernemen. Hierbij horen we het vaak: "We hebben nog nooit problemen gehad." Velen weten in deze gesprekken dan ook niet op welke problemen ze doelen.

Moeten er mensen met een longontsteking in het ziekenhuis terechtkomen?

Moeten er doden vallen?

Moet de media erop springen?

Veel gevolgen gaan zelfs nooit geweten zijn. Mensen zijn enkele weken thuis met griepverschijnselen, de zogenaamde Pontiac-koorts, zonder ooit te weten dat het Legionella was. Dit praat het echter niet goed om geen preventieve maatregelen te nemen.

Legionellapreventie is niet alleen een kwestie van gezondheid – het is ook een financiële keuze.

• Preventie is eenvoudiger en kostenefficiënt: regelmatige spoelingen, temperatuurbeheer en monitoring voorkomen dat bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen.

• Bestrijding is duur en complex: wanneer Legionella zieken heeft veroorzaakt, moet je vaak overgaan tot kostbare desinfecties, leidingvervanging en soms zelfs sluiting van gebouwen. En dat is nog los van de mogelijke juridische gevolgen en reputatieschade.

Conclusie: voorkomen is beter dan genezen

Legionellapreventie is geen luxe, maar een noodzaak. Met een goed beheersplan en regelmatige controles kun je niet alleen gezondheidsrisico’s minimaliseren, maar ook financiële en operationele problemen voorkomen. Wacht niet tot er zieken vallen – begin alsjeblieft vandaag nog met preventie.

Benieuwd hoe jij legionellapreventie in jouw gebouw kunt implementeren? Neem contact op met ons voor meer informatie.