Het probleem met een te lage staalname-frequentie voor Legionella

Legionellabacteriën groeien exponentieel wanneer omstandigheden gunstig zijn: stilstaand water, temperaturen tussen 25°C en 45°C, en organische aanslag in de installatie. Een jaarlijkse meting biedt slechts één momentopname en kan een volledige groeicyclus missen.

Dat is niet louter theorie. Onze praktijkervaring toont dat een installatie in oktober nog als legionellaveilig kan worden beschouwd, en zes maanden later al gevaarlijke waarden kan bereiken.

Welke opvolgfrequentie raden wij aan?

Praktijkcase: oktober 2025 vs. april 2026

Onderstaande anonieme resultaten illustreren perfect het belang van halfjaarlijkse opvolging. In oktober 2025 vertoonden geen enkele staalnamepunt sterk alarmerende waardes. Er was Legionella aanwezig, echter betrof dit de minst gevaarlijke variant in beperkte aantallen. Zes maanden later bleek kamer 19 een ernstige overschrijding te kennen. Ditmaal van een gevaarlijkere variant, zijnde Legionella pneumophila, één van de types vaker gelinkt met longontstekingen. Al is de meest gevaarlijke variant nog niet aangetroffen, wijst dit op een gunstig klimaat voor verdere groei. Eerlijk gezegd: met de huidige ervaring in legionellapreventie, zouden we zelf geen gebruik maken van douches met deze waarden. Om verdere exponentiële groei en nog gevaarlijkere situaties te vermijden, is dit het moment om grondige spoelacties op te starten. Nu is de kans nog reëel dat grondige spoelingen de waarden terug tot <200 KVE/L krijgen, al hangt dit steeds af van de situatie en valt dit af te wachten. Dit moment wordt bij jaarlijkse staalnames niet opgevat, met alle nodige gevolgen van dien.

Wat halfjaarlijkse opvolging oplevert

Besluit

Jaarlijkse staalnames bieden een vals gevoel van veiligheid. Twaalf maanden is in de groeidynamiek van legionella een veel te lange periode. De bovenstaande resultaten illustreren hoe een locatie die in oktober veilig leek, in april al een serieuze overschrijding vertoonde.

Halfjaarlijkse staalnames zijn een gulden middenweg: voldoende frequent om risico's tijdig te identificeren, en kostenefficiënt genoeg om structureel in te bouwen in uw beheersplan. De staalnamefrequentie kan uiteraard steeds afwijken op basis van de situatie ter plaatse.